Strona Główna ZABYTKI
ZABYTKI

ZABYTKI

Email Drukuj PDF
Zabytki Drukuj E-mail
Napisał Administrator   
Kosów Lacki (już od średniowiecza) miał największe znaczenie spośród miejscowości należących do całej gminy. Prawa miejskie uzyskał w 1723 r., stracił je w 1869 r. Miejski układ przestrzenny Kosowa jest czytelny do dziś. Rozplanowanie dawnego miasta opiera się o charakterystyczny i rzadko spotykany kształt rynku, utworzonego poprzez znaczne rozszerzenie drogi. Pierzeje rynkowe zabudowane dwukondygnacjowymi murowanymi kamienicami oraz rozplanowanie ulic, jeszcze dzisiaj dają świadectwo dobrze wykształconego i rozwiniętego układu urbanistycznego. Zdecydowaną dominantą całego układu urbanistycznego jest kościół parafialny, widoczny nawet ze znacznych odległości.

Zabytki sakralne Kosowa Lackiego reprezentowane są przez murowany kościół parafialny p.w. Narodzenia ImageNMP, wzniesiony w 1907 r., według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Miejscową parafię erygowano w 1425 r. Należy ona do jednej z najstarszych w tym regionie. Obecny kościół, wybudowany w stylu neogotyckim, zaliczany jest do najokazalszych budowli sakralnych na Podlasiu. Wybudowanie kościoła w stylu neogotyckim było zgodne z powszechnym wówczas poglądem, że strzeliste formy najlepiej wyrażają istotę chrześcijaństwa. Wewnątrz kościoła znajdują się m.in. zabytkowe rzeźby św. Piotra i Pawła z połowy XVIII w., obrazy - Matki Boskiej z Dzieciątkiem z XVII w. i Matki Boskiej Różańcowej z XVIII w., konfesjonały i chrzcielnica z XVIII w., a także stacje drogi krzyżowej. Godne uwagi są wspaniałe witraże oraz stare, zabytkowe szaty i naczynia liturgiczne jak ornaty, puszki, relikwiarz, kielichy z XVI, XVII i XVIII w. To właśnie w tym dekanacie, na plebani w Kosowie Lackim odkryto w 1964 r. słynny obraz hiszpańskiego malarza El Greca, z XVI w. pt. "Ekstaza św. Franciszka". Do unikatowych obiektów pełniących funkcje sakralne, należy również kosowska murowana bożnica żydowska, pochodząca z początku XX wieku, funkcjonująca obecnie jako młyn elektryczny.


Na terenie gminy zachowały się zespoły rezydencjonalne charakterystyczne dla budownictwa dworkowego zachodniego Podlasia. Wśród nich wyróżniają się przede wszystkim zespoły dworsko-parkowe w miejscowościach: Dębe Nowe i Tosie oraz drewniany dwór w Nowej Wsi.

Wśród historycznych obiektów mieszkalnych zdecydowaną większość stanowią budynki drewniane. Przeważa typ domu szerokofrontowego, dwutraktowego o dośrodkowym układzie pomieszczeń.

Na terenie gminy znajdują się (należące dziś do rzadkości) zabytkowe młyny. Najcenniejszym jest drewniany młyn wodny (obecnie elektryczny) w Jakubikach. Znaczne wartości posiadają też dwa murowane młyny motorowe (obecnie elektryczne) w Kosowie Lackim. Do zabytkowych nekropoli należy cmentarz rzymskokatolicki w Kosowie Lackim. Jest on dość obszernie rozplanowany, o regularnym układzie kompozycyjnym alejek i kwater, porastający starodrzewiem, stanowi istotny element w układzie przestrzennym miejscowości. Wielką wartość historyczną posiada cmentarz żydowski położony na południu Kosowa. Podczas II wojny światowej został on zniszczony przez okupantów, do chwili obecnej zachowały się zaledwie szczątki jego muru.

Gmina Kosów Lacki wyróżnia się na skalę europejską - istnieniem na jej terenie - obozu zagłady Żydów w Treblince założonym przez hitlerowców w czasie drugiej wojny światowej. Historycy oceniają, że zamordowano tu ponad 1200 tys. Żydów z dziewięciu krajów europejskich. Obok tego obozu znajdował się również karny obóz pracy, w którym przetrzymywano Polaków i Żydów, zmuszając ich do niewolniczej pracy w miejscowej żwirowni. Do Miejsc Pamięci Narodowej należą: kopiec poświęcony powstańcom 1863 r. i ofiarom II wojny światowej, pomnik poświęcony Józefowi Piłsudskiemu oraz pomnik ku czci żołnierzy WP i ofiar terroru - usytuowane w Kosowie Lackim.

Na terenie gminy można spotkać przydrożne kapliczki, figury i krzyże. Datuje się je od XVIII do początków XX wieku. Wielkimi walorami historycznymi i artystycznymi odznaczają się kapliczki z drewnianymi figurami Chrystusa Frasobliwego i Świętego Jana Nepomucena w narożniku fragmentu ogrodzenia pozostałości parku dworskiego z XVIII w. w Kosowie Lackim oraz kapliczka z drewnianą rzeźbą Świętego Jana Nepomucena w Wólce Okrąglik. Nietypową, kilkubryłową formę posiada oryginalna, murowana kapliczka w Chruszczewce Włościańskiej. Do zupełnie niespotykanych obiektów należy drewniana kapliczka słupowa w Maliszewie Starej.
Poprawiony: środa, 11 stycznia 2012 15:22
 


Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama